توصیه ای که این روزها همه جا دیده می شود این است که صرفا برای کسب اطمینان از این که به بیماری حاصل از ویروس کرونا مبتلا هستید یا نه به مراکز پزشکی مراجعه نکنید. و علیرغم توضیحات پزشکان مبنی بر این که حتی اگر به این ویروس مبتلا نباشید با مراجعه به اماکن پزشکی احتمال ابتلای خود و اطرافیانتان را بالا خواهید برد همچنان عده زیادی از مردم در سراسر جهان این توصیه را نادیده می گیرند و صرفا به دنبال کسب اطمینان از سلامت خود هستند. این ویژگی، چیزی است که در روانشناسی به آن “عدم تحمل ابهام” می گوییم.
طبق تعریف، این ویژگی حاصل باور منفی و اغلب اغراق شده نسبت به شرایط غیر قطعی و دارای ابهام است و باعث می شود در سطوح فکری، احساسی و رفتاری، واکنش منفی نسبت به چنین شرایط و رویدادهایی داشته باشیم.
البته که این مفهوم محدود به این روزهای کرونا نیست و صرفا در شرایط بحرانی مجال بیشتری برای بروز می یابد و شرایط بحرانی اش هم محدود به شرایط سلامت جسمانی نیست و در همه حوزه های زندگی از جمله روابط اجتماعی و فردی، تصمیمات شغلی و سایر حوزه های مهم زندگی افراد را به دام می اندازد.
اما نسبت آن در میان افراد متفاوت است. برخی در تحمل ابهام قدرت بالاتر و برخی قدرت کمتری دارند. آنچه مسلم است، نسبت مستقیم میان عدم توانایی در تحمل ابهام از یک سو و سطح اضطراب از سوی دیگر است. در مثال وضعیت فعلی، اضطراب حاصل از عدم تحمل ابهام چنان بالاست که انگار ترجیح می دهیم مطمئن باشیم قطعا به کرونا مبتلا هستیم تا این که در ابهام این که آیا مبتلا هستیم یا نه اوقات را سپری کنیم.
از جمله عللی که ما را دچار ناتوانی در تحمل ابهام می کند این فکر است که شرایط مبهم و غیر قطعی لزوما به معنای رخ دادن اتفاقات ناگواراست در حالی که این فکر با واقعیت همخوانی ندارد. یکی دیگر از علل نیز ممکن است این باشد که توانایی خودمان را برای مدیریت کردن اتفاقات ناگوار احتمالی دست کم می گیریم.
برای کنترل اضطراب حاصل از این ویژگی خوب است به خودمان یادآوری کنیم که:
بسیاری از وقایع زندگی و خصوصا آنچه در آینده قرار است رخ دهد خارج از کنترل اختیارات آدمی است و تلاش بیش از اندازه برای کنترل شرایط نتیجه عکس می دهد چرا که وقت و انرژی ای که باید صرف حل مشکلات واقعی در زمان حال شود صرف مشکلات احتمالی در زمان آینده می شود و در نتیجه مشکلات زمان حال به شکل بهینه ای حل نخواهند شد و همین مشکلات حال حاضر می توانند ایجاد کننده مشکلات آینده باشند. به عبارت دیگر ما با تلاش برای کنترل بیش از حد، خود را در چرخه باطلی گیر خواهیم انداخت که حاصل آن اضطراب بیشتر است.
